Otomobilimizde eksoz borusu üzerine takılı sensörlere O2 sensörü yada Lambda sensörü deriz biliyorsunuz.
eski araçlarda bu sensör 1 taneyken yeni araçlarda sayı 2 hatta 4-5 kadar olabilmektedir.
Bu yazıda bu sensörlerin farklarını anlatmaya çalışıcam.
Daha çok modifiyeli araçlarımız için gereken pahalı wideband cihazlarındaki sensörler ile normal araçlarımızdaki sensörler arasında ne fark var?
Not: Hepsinde olmasa bile yeni ve en güncel araçlarda artık standart olarak wideband sensörler kullanılmaktadır.
Normal lambdalara, narrowband`da denir .
narrow = dar
wide= geniş
Narrowband ve wideband her ikiside sonuçta lambdadır.
ama tamamen farklı yapıdadırlar.
**Şunu unutmayınız, bu sensörler benzini ölçmez!, eksoz gazı içerisindeki oksijeni ölçerler
zaten o yüzden bunlara, O2 sensör - oksijen sensörü falanda denir .
Normal lambda sensörleriniin 0 -1 volt aralığında çıkışları vardır ve onlara gösterge takmak çok kolaydır, ama o gösterge hiç bir işimize yaramaz, okumaya devam .
Wideband lambda sensörlerinin ise kendilerine ait elektronik kontrol devreleri olmak zorundadır, bu tip sensörler tek başlarına kullanılamazlar.
her iki tip sensöründe çalışma yapıları, soketleri elektriksel verileri çok farklıdır.
Çoğu standart araçlar üzerinde normal lambda ile gelirler ama artık bazı son model araçların orjinallerinde wideband sensörü olabilmektedir .
peki devam edelim .
Biraz daha detaya inersek :
Normalde motor rölantide çalışırken aracın kendi lambdası (narrow),
karışımı en ideal ölçü olan 14.7 afr değerinde tutmaya çalışır,
Bu normal tipteki narrowband lambdalar, kabaca bir anahtar gibi çalışırlar,
motorun zenginmi? - fakirmi ? olduğunu bize daha doğrusu aracın beynine söylerler.
Araç beyni sürekli, karışım zenginse motoru fakire ,
karışım fakirse ,motoru zengine alarak ideal karışımı yakalamaya çalışır.
Bize detay veremezler, sensörün çıkışında ya zengin veya fakir bilgisi vardır .
Normal lambda çıkış grafiği:(Narrow Band)
(https://www.alfistiturkey.net/forum/proxy.php?request=http%3A%2F%2Fjeep-xj.info%2FMap-o2sensor-output.gif&hash=74d99b215c5ae7c23ef03629776531b62cdbe85b)
Sonradan taktığımız ve tuning yapılırken kullandığımız wideband lambda göstergesi ise ,
bize, tam olarak ne kadar fakirdeyiz ? ne kadar zengindeyiz bilgisini verir,
kısacası tam olarak hava yakıt karışımını görmemize yararlar.
12,5 afr 14,6 afr ,15.0 afr , 10.8 afr falan gibi
Aşağıdaki şekilde, narrow band lambda ile wideband lambda arasındaki fark ,
net bir şekilde görülmektedir .
Wideband lambda çıkış grafiği + normal lambda ile kıyaslaması:
(https://www.alfistiturkey.net/forum/proxy.php?request=http%3A%2F%2Fimg140.imageshack.us%2Fimg140%2F1343%2Fwidebandoutputsv8.gif&hash=a93923089206d5a4165dd4317124886ca9069a5b)
Bu tablonun tamamındaki grafik eğrisi bize "wideband lambda"nın çıkış bilgisini veriyor,
Dikkat ederseniz, bu tabloda arada bulunan "normal lambda"nın çıkış bilgisinin ne kadar "dar" bir alanda kısıtlı olduğuna olduğuna bakınız, bize verdiği bilgi çok kısıtlı.
Efsane geri döndü, sonunda teknik olarak da beslenebileceğiz.
Peki Hakan abi, mesela dün Fatih'in turbo upgrade'li mitosunu kullandım.
Onda da Air Fuel Ratio'yu gösteren bir gauge vardı. aracın 3 vites 3 bin devrini sabit tutmak için gaza belli bir oranda basıp sabit tuttuğumda değer 13.0-13.1 civarında dolaşıyordu.
Gazı bıraktığımda araç kompresöre bindiğinde sanki bu oran artıyordu ama hatırlamıyorum. Gaza tam bastığımda ise keyiften bakmadım ne şekilde değiştiğine. Bunun mantığı her araçta deişiyor mu yoksa hava yakıt karışımının oranını etkileyen hareketler her zaman aynı etkiyi mi yaratıyor?
You are not allowed to view links.
Register or Login
Efsane geri döndü, sonunda teknik olarak da beslenebileceğiz.
Peki Hakan abi, mesela dün Fatih'in turbo upgrade'li mitosunu kullandım.
Onda da Air Fuel Ratio'yu gösteren bir gauge vardı. aracın 3 vites 3 bin devrini sabit tutmak için gaza belli bir oranda basıp sabit tuttuğumda değer 13.0-13.1 civarında dolaşıyordu.
Gazı bıraktığımda araç kompresöre bindiğinde sanki bu oran artıyordu ama hatırlamıyorum. Gaza tam bastığımda ise keyiften bakmadım ne şekilde değiştiğine. Bunun mantığı her araçta deişiyor mu yoksa hava yakıt karışımının oranını etkileyen hareketler her zaman aynı etkiyi mi yaratıyor?
afr oranında değişmeyen bazı değerler-kurallar var
birde sonradan yapılan ecu yazılımına göre değişen değerler var.
-önce giderken gazdan ayağını çekince ne olur?
eğer viteste isen beyin enjektörleri kapatır, motor hiç benzin yakmaz
onun için ekrandaki değerler yükselir max olur
yani bu eksoz gazı içerisinde sadece hava var demektir 20 afr gibi..
-normal kullanım sırasında "criuse mode" 3000 devir falan.
bu esnada beyin tamamen o2 sensöründen aldığı bilgiler ile hava-yakıt karışımını ayarlar
bu 14.7 afr dir
14.7 afr tutturulmaya çalışılır.
fatihin araba biraz zenginde dolanıyor.
-tam gaz modu (wide open throttle)
bu durumda atmosferik-turbo arasında farklar vardır
turbo araç daha zenginde çalışacaktır örnek 11.5 afr gibi
atmosferik motor ise mesela 156 TS daha fakir çalışır 13.0 afr gibi
(tabi bu değerler aracın o anki yüküne, motor sıcaklığına,hava sıcaklığına gaz pedalı konumuna göre sürekli değişebilir)
Edit:yani afr rakamı yükseldikçe araç daha fakirde diye düşün, daha az benzin.
oksijen den yola çık
20 afr: Eksoz gazı içerisinde tamamen hava var demek
14.7 afr: hava azalıyor (o zaman daha çok benzin geldi)
13 afr: hava iyice azaldı eksozdan çıkan , hava yerine daha fazla benzin geldi
11 afr: hava iyice azaldı, çok daha fazla benzin yakıyoruz
10 afr: uu beybiii
8 afr: artık neredeyse full benzin, eksozdan yanmamış sulu benzinin atıldığını görebilirsin
Rolantide benim araba 14.5-14.7 arasında geziniyor. Hafif gazda Emin'in dediği gibi 13civarına iniyor ama ayağı gazda biraz sabitlersek 14.5 civarlarına geri çıkıyor. Bide gösterge biraz gecikmeli, mesela ayağımı gazdan çekiyorum göstergenin max afrye çıkması 1-1.5saniye alabiliyor. Heralde egsozun içindeki hava anca arkadan dışarı çıkıyor. Dip gazda 5700devire kadar 12.1afr sonrasında yavaş yavaş 11.9-11.8 olarak azalıyor. Kesicide afr 11.8de oluyor. Tabi hala yazılıma gitmedim. 5500devirden sonrasını canlı canlı dynoda görüp ona göre ayar yapamamıştık. Son bikez daha yazılıma gitmeliyim :)
Hakan abi çok sağ ol, Fatih vallahi baştan beri kafam basmıyordu şu afr işini, senin aracın örneği ve Hakan abinin anlatımıyla az çok bir aşinalık sağladım.
You are not allowed to view links.
Register or Login
Rolantide benim araba 14.5-14.7 arasında geziniyor. Hafif gazda Emin'in dediği gibi 13civarına iniyor ama ayağı gazda biraz sabitlersek 14.5 civarlarına geri çıkıyor. Bide gösterge biraz gecikmeli, mesela ayağımı gazdan çekiyorum göstergenin max afrye çıkması 1-1.5saniye alabiliyor. Heralde egsozun içindeki hava anca arkadan dışarı çıkıyor. Dip gazda 5700devire kadar 12.1afr sonrasında yavaş yavaş 11.9-11.8 olarak azalıyor. Kesicide afr 11.8de oluyor. Tabi hala yazılıma gitmedim. 5500devirden sonrasını canlı canlı dynoda görüp ona göre ayar yapamamıştık. Son bikez daha yazılıma gitmeliyim :)
Fatih innovate lc-1 in güncellemesi çıkmıştı v1.1 olması gerekli. Değerleri daha hızlı okuyor diye biliyorum. Tabi seninki güncelse tezin daha mantıklı.
Yok yok Anıl egsozdan hava çıkamıyor hava ondan. Yoksa gaza dokunup geçiyorum afr hemen değişiyor, okuma hızı iyi ama egsozdan boşalmıyor gaz hemen :) Zaten nasıl güncellicem o saati ordan çıkarmak çok zor, tesisat kablolarını oraya çekene kadar neler çektik :D